joomla
free templates joomla

Шӯбаи кор бо мактаббачагон

      ФАЪОЛИЯТИ АКАДЕМИЯИ ХУРДИ ИЛМҲОИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР ТАРБИЯИ МАЪРИФАТНОКИИ ҶАВОНОН

   Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон 4 декабри соли 1971 таъсис ёфтааст. Дар маҷлиси тантанавӣ бахшида ба таъсисёбии Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон олимони намоёни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо сарварии собиқ президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, акдемик М.С.Осимӣ, олимон ва омўзгорони собиқадори муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва миёнаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок намуданд. Бо қарори ҷаласаи мазкур аввалин президенти Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон академик Носиров Ю.С. таъин гардиданд ва то соли 1979 дар ташаккули кор ва фаъолият Акдемияи хурди илмҳои  Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хизмат намуданд. Баъдан, аз соли 1979 то соли 1981 вазифаи президенти АХИ ҶТ ба дӯши академик Каримов Х.Ҳ., аз соли 1981 то соли 2019 академик Почоҷонов Д.Н. ва аз соли 2019 то соли 2021 кор ва фаъолияти онро  ба зиммаи Буриев А.М.  во гузоштанд. Аз январи соли 2021 бо қарори  Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон №06 (аз 18.01.2021), президенти Акдемияи хурди илмҳои  Ҷумҳурии Тоҷикистон академик Ҳисориев Ҳикмат Ҳисориевич таъин гардид.     

Президентҳои Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз чап

ба рост): академикҳо Ю.С.Носиров, Х.Ҳ.Каримов, Д.Н.Почоҷонов, Ҳ.Ҳ.Ҳисориев 

Соли равон дар асоси Қарори муштараки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Вазорати  маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷистон ва Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон (№25 аз 22.02.2021) “Низомнома”- и  нави Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва “Низомнома” дар бораи лагер – қароргоҳи  тобистонаи “Дониш”- и Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аз нав таҳия ва қабул карда шуданд. Ҳамчунин бо эълон шудани солҳои 2020 - 2040 “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” ва боз ҳам беҳтар ба роҳ мондани омӯзиши илмҳои номбурда, дар соли 2021 бахшҳои нави илмӣ-тахассусии Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шуд.

Ҳамзамон аъзоёни Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон “Ҷўянда” ва шиори онро «Эҷод кун, ҷуръат намо, ҳақиқатро муҳофиз бош!» мувофиқи мақсад шуморида шуд.

Дар солҳои охир барои пурзур намудани кор ва фаъолияти АХИ ҶТ пеш аз ҳама Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон мароқи зиёд зоҳир менамоянд. Барои дар оянда аз хонандагони фаъоли синфҳои болоии муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, литсею, гимназияҳои ҷумҳурӣ омода намудани мутахассисони моҳир, бомаърифат ва эҷодкор, инчунин такмилдиҳандаи фаъолияти илмии муассисаҳои илмӣ, аз ҷумла Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Академияҳои соҳавӣ ва  Донишгоҳҳои олии кишвар тадбирҳои судманд андешида шудаанд. Ба ҳайси роҳбарони бахшҳои илмӣ-ихтисосии АХИ ҶТ, олимони намоён, аъзоёни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон,  устодони боистеъдод ва варзидаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва дигар донишгоҳҳои олии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон равона карда шудаанд.

Бахшҳои илмӣ-ихтисосии Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи озмоишгоҳҳои институтҳои илмию таҳқиқотии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва кафедраҳои муҷҷаҳаз гардонидаи илмҳои дақиқ ва табиатшиносии  муассисаҳои таҳсилоти олии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият мебаранд. 

Акси умумии кормандони Академияи хурди илмҳои ҶТ (аз рост ба чап):

Буриев А.М., Эгамова Х.Э., Ҳисориев Ҳ.Ҳ., Сайдалиева П.А., Раҳимов Ф.И. 

Шартҳои асосии аъзоёни Академияи хурди илмҳои

Ҷумҳурии Тоҷикистон (АХИ ҶТ). 

Ҳар  як аъзои Академияи хурди илмҳо мустақилона метавонад:

  • азрўйиихтисосиинтихобкардаихуд васеъ намудани донишу малака ва иҷрои кориилмӣ;
  • давом додани корҳои таҳқиқотӣ ва бо маърўзаҳо аз рўйи корҳои анҷомдода баромад кардан;
  • дастовардҳои илм ва фаъолияти илмиву таҳқиқотиро дар мактаб ва берун аз мактаб фаъолона тарғиб намудан;
  • ба тавсеаи ташкилотҳои ибтидоии анҷуманҳои илмии хонандагон мусоидат кардан.

   Ҳамасола дар моҳи октябр қабули хонандагон ба Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида мешавад. Дар ин моҳ “Рӯзи дарҳои кушода” доир мегардад, ки дар назди мактаббачагони синфҳои болоӣ (7-11) олимон оид ба фаъолияти бахшҳо, вазифаҳои олимон дар рушди илм давраи муосир суханронӣ намуда, хонандагони зиёдро ба соҳаҳои гуногуни илм ва бахшҳои мухталифи ихтисосӣ интихобан шомил шудан ҷалб менамоянд.

   Ҳар сол дар моҳи июн Сессияи баҳории Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида мешавад, ки дар он корҳои илмии хонандагони синфҳои болоии мактабҳои таҳсилоти умумии кишвар натиҷагирӣ карда мешаванд. Хонандагон дар назди аъзои ҳакамони АХИ ҶТ, ки аз ҷумлаи олимони намоёни ҷумҳурӣ интихоб карда мешаванд, бо гузоришҳо ва рефератҳо аз рӯйи мавзӯи таҳқиқоти мушаххас баромад мекунанд. Мактаббачагон бо олимони намоён, роҳбарони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, институтҳои илмию таҳқиқотӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олӣ вохӯрда, оид ба ташкили кори илмӣ ва дастовардҳои навтарини илм дар ҷумҳурӣ шинос мегарданд. 

ИфтитоҳиСессияи 42-юмини баҳорииАкадемияихурдиилмҳои

ҶумҳурииТоҷикистондарсоли 2021 

   Хонандагони фаъол ва болаёқат ҳамчун шахси таҳқиқотгари мустақил аллакай дар Академияи хурди илмҳо таълим гирифта, бархе аз онҳо шарафи ҷумҳуриро дар хориҷи кишвар тавассути иштирок дар конференсияву олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ, байналмилалӣ ва минтақавӣ афзун менамоянд.

   Одатан, дар “Рӯзи дарҳои кушода” 100-150 нафар мактаббачагони фаъол дар бахши илмҳои физика, математика, биоэкология, геология, астрофизика, биотехнология, тиб, ҷомеашиносӣ ва ғайра дар  Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон номнавис шуда, роҳбарон ва устодони ояндаи кори илмӣ-таҳқиқотии худро интихоб мекунанд.

    Асоси кор ва фаъолияти Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистонро бахшҳои ихтисосӣ, маҳфилҳои илмӣ, иттиҳодияҳои эҷодии хонандагон ва Сессияҳои илмии аъзоёни АХИ ҶТ ташкил медиҳад, ки дар пояи Институтҳои илмӣ-таҳқиқотии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва Маркази ҷумҳуриявии таҳсилоти иловагии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон амал мекунанд.  

   Иштирокчиёни Сессияи 42-юмини баҳорииАкадемияихурдиилмҳо аз

мактабҳои таҳсилотимиёнаиумумиикишвардарсоли 2021 

   Фаъолияти Академияи хурди илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистонро  Раёсати АХИ ҶТ роҳбарӣ менамояд мактаббачагони синфҳои болоиро ба самтҳо ва бахшҳои илмӣ-ихтисосии зерин ҷалб менамояд:

  1. Соҳаиилмҳои физика ва математика

Математикаи назариявӣ ва амалӣ, барномасозӣ информатика, кибернетикаи назариявӣ.

Физикаи муосир, нурҳои кайҳонӣ, манбаъҳои энергияҳои барқароршаванда, астрономия, астрофизика, гелиофизика, радиоастрономия, таркиби фазои наздизаминӣ, нанотехнология, кристаллография.

Электроника, асбобсозӣ, автоматика, корҳои конструкторӣ, моделсозӣ, ихтироъкорӣ ва навоварӣ, кибернетикаи техникӣ.

  1. Соҳаиилмҳои химия ва геология

Геология, геофизика, сейсмология, ҳидрогеология, қабатҳои литосфера, ядрои Замин.

Химияи муосир, химияи элементарӣ, системаидаврииМенделеев, технологияи химиявӣ,истеҳсоли моддаҳои органикӣ ва ғайри органикӣ, химияи физколоидӣ, дорусозӣ, физхимия.

  1. Соҳаиилмҳоибиологиява тиб

Биологияи эволютсионӣ, биологияи молекулавӣ ва нанобиология, растаниҳоидавоӣ маъхазимоддаҳоифаъолибиологӣ, биохимия, анатомия ва эмбриология, биоэкология, генетика ва селексия, биотехнология, микробиология.

Тиби муосир, санитария ва гигиена, эпидемиология, дорушиносӣ, гиёхдармонӣ, генетикаи муҳандисӣ, иммунология, ферментҳо, маризиҳоиирсӣ, зараритамоку, телефонҳоимобилӣ баорганизм, витаминҳо ва дарозумрӣ.

  1. 4.                Соҳаи илмҳои кишоварзӣ

Сабзавоткорӣ, полезӣ, боғҳоиинтенсивӣ, ситруспарварӣ, ангурпарварӣ, ҷангалдорӣ, фитосанитария,ҳайвонотпарварӣ, зотҳои ҷойдорӣ, байторӣ, агрохимия, паррандапарварӣ, моҳидорӣ, тухмипарварӣ, пахтакорӣ, гидропоника. 

5.      Соҳаиилмҳои ҷамъиятшиносӣ

Таърих, таърихи навтарин, арзиши истиқлолияти давлатӣ, бостоншиносӣ, бойгонишиносӣ, антропология, ҷамъиятшиносӣ, сотсиология, иқтисодиёт, ҳуқуқ, кишваршиносӣ, меҳанпарастӣ.

Меъморӣ, санъатшиносӣ, зебопарастӣ, экопаркҳо, мардумшиносӣ, равоншиносӣ, педагогика, этикаиилмӣ.

Иттиҳодияи адабиву эҷодӣ, адабиётшиносӣ, хазинаи забоншиносӣ, рўзноманигорӣ, филология ва адабиёти хориҷӣ (лингвистика).

  • Тарзи ҳаётисолим. Факториасосӣбароимуайяннамуданисаломатӣ;
  • Вазифаи ҳуҷайрадарорганизмиодам;
  • Бемориҳоитакягоҳуҳаракат;
  • Ёрии аввалини тиббӣ дар ҳолатҳоишикастубанд.