joomla
free templates joomla

БА ТАВАҶҶУҲИ НАМОЯНДАГОНИ ВОСИТАҲОИ АХБОРИ ОММА!

  8-УМИ ФЕВРАЛ СОАТИ 09:00 ДАР ТОЛОРИ КАЛОНИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН НИШАСТИ МАТБУОТИИ АКАДЕМИЯ ОИД БА НАТИҶАҲОИ ФАЪОЛИЯТ ДАР СОЛИ 2023 БАРГУЗОР МЕГАРДАД.

КОТИБИ МАТБУОТИИ АКАДЕМИЯ - М.АМИНЗОДА

Ҳамкории Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо муассисаҳои илмии Чин густариш меёбад

  

   Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон  Қобилҷон  Хушвахтзода бо муовини роҳбари намояндагии Корпоратсияи миллии ҳастаии Чин (CNNC) дар Осиёи Марказӣ ва Аврупои Шарқӣ Ли Юйдон вохӯрӣ намуд, хабар медиҳад АМИТ «Ховар» бо истинод ба Академияи миллии илмҳо.

   Ли Юйдон мақсади ташрифашро баррасии масъалаи ба имзо расонидани Ёддошти тафоҳум оид ба ҳамкории техникӣ байни Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Корпоратсияи миллии ҳастаии Чин (CNNC) арзёбӣ намуд. Ли Юйдон ба имзо расонидани ин санадро барои ҷонибҳо муҳим шуморида, иброз намуд, ки амалишавии санад ҷиҳати тақвият ёфтани ҳамкорӣ ва муносибати илмии ҳарду ҷониб заминаи мусоид фароҳам меорад. Ҳамчунин иброз гардид, ки соли 2024 барои ҷонибҳо соли муҳим ва бобарор мегардад.

   Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар масъалаи тасвиби Ёддошти тафоҳум иброз дошт, ки он бояд бо қонунҳои амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон мутобиқ шуда, аз расмиёти дохилидавлатӣ гузаронида шавад.

  Қобилҷон Хушвахтзода пешниҳод намуд, ки ҳамкории олимони тоҷик бо ҳамтоёни чиниашон дар самти илмҳои дақиқ густариш ёфта, таҳқиқоти муштарак дар самтҳои астрофизика, физика, химия, сейсмология ва экология тақвият дода шаванд.

Дар ҷараёни мулоқот ҷонибҳо ҳамчунин оид ба дигар мавзуъҳои мавриди таваҷҷуҳ табодули андеша намуданд.

ШИНОСОӢ ВА ТАҶДИДИ НАЗАР БА ФАЪОЛИЯТИ СОХТОРҲО ВА ИНСТИТУТҲОИ АКАДЕМИЯ

  Возможно, это изображение 2 человека, Овальный кабинет и текст
 
  Имрӯз (29.01.2024) дар толори маҷлисгоҳи академия вохӯрии нахустини Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон доктори илмҳои иқтисодӣ профессор Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо олимон ва роҳбарони институтҳо баргузор гардид. Дар оғози вохӯрӣ профессор Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҷиҳати бовариву эътимоди Пешвои миллат ва ба ин вазифаи пурмасъулият таъин гардиданаш изҳори назар намуда, зикр доштанд, ки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон яке аз боргоҳҳои бузурги илми тоҷик ба ҳисоб меравад. Ин маркази бонуфузи илмӣ зери таваҷҷуҳи хосаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор дорад. Маҳз талошу заҳматҳои олимону зиёиёни академия аст, ки шогирдони онҳо дар муассисаву ниҳодҳои гуногуни кишвар ба фаъолият пардохтаанд. Сипас зимни суханронии муқадимавии хеш Президенти академияи миллии илмҳо профессор Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт доир ба тарғиби шарҳу тавзеҳи Паём ибрози назар намуда, вобаста ба дастгирии Ҳукумати кишвар ҷиҳати беҳтар намудани сатҳи зиндагии аҳолӣ зиёд намудани маоши кормандони соҳаҳои илму маориф дар ҳаҷми 40 % ва тарғибу ташвиқи сиёсати иҷтимоии ҳукумати кишвар аз масъалаҳои баррасишудаи вохӯрии мазкур ба ҳисоб мераванд. Ҳамзамон дар асоси таҳлилҳо Перезиденти академия фаъолияти тамоми сохтор ва институтҳои академияро дар ҳузури олимону роҳбарони институтҳо баррасӣ намуда, масъалаҳои зеринро ба самъи ҳозирин расонид;
--Ташаббуси навбатии Пешвои миллат оид ба ҳифзи Пиряхҳо;
--Рушди илм дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон;
--Дарёфти грант ва сармояи хориҷӣ барои рушди илми тоҷик;
--Шуроҳои диссертатсионӣ;
--Ташкили маҳфилҳои илмӣ-инфиродии олимони АМИТ;
--Робитаҳои илмии олимони АМИТ бо ҳамтоёни хориҷӣ;
--Иқтибос овардан аз олимони АМИТ ва индекси Хирши олимон дар сатҳи байналмилалӣ;
--Тақвият бахшидани чопи мақолаҳо бо забонҳои англисӣ ва русӣ дар маҷалаҳои бонуфуз ва хориҷи кишвар (СКОПУ ВЕБ ОФ Сайнс);
--Тақвият бахшидани синну соли докторон ва номзадони илмӣ дар АМИТ;
--Иштироки олимони АМИТ дар муборизаҳои иттилоотӣ;
Баъд аз анҷоми суханронии Президенти академия олимон Улмас Мирсаидов, Кароматулло Олимов, Яқубова Муҳиба, Талбак Назаров ва дигарон суханронӣ намуда, дархосту пешниҳодҳои худро ҷиҳати рушди соҳаи илм дар Тоҷикистон ва бартараф намудани мушкилотҳои мавҷуда иброз доштанд.

САРМОЯИ ИНСОНӢ – ОМИЛИ МУҲИМИ РУШДИ ҶОМЕА

 

 

 


“Сатҳи рушд ва самаранокии истифодаи сармояи
инсонӣ барои давлату Ҳукумат аҳаммияти
аввалиндараҷа дорад”.
Эмомалӣ Раҳмон
(Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои
асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ». 28.12.23)
   Эҳтимол ин сурати 1 нафар ва матн аст.
  Тағйиротҳои гуногуне, ки дар шароити муосири ҷаҳонишавӣ дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоии ҷомеа ба миён меоянд, дар чаҳорчӯби рушди устувор бевосита ба сифати сармояи инсонӣ ва самаранокии соҳаҳои гуногуни иҷтимоӣ, аз ҷумла соҳаҳои илму маориф таъсири бевоситаи худро мегузоранд.
Соҳаҳои илму маориф ҳамчун як ниҳоди иҷтимоӣ ба ташаккул ва истифодаи сармояи инсонӣ таъсир расонида, яке аз соҳаҳои пешбари фаъолияти ҳаёти иҷтимоӣ мебошад, ки рушду инкишофи захираҳои инсонӣ ва истифодаи самараноки онро муайян месозад. Ҳамзамон, чун омили иҷтимоӣ дар рушди соҳаҳои иҷтимоию иқтисодӣ, омили таъмини рақобатпазирии иқтисоди кишвар дар бозори ҷаҳонӣ ва рушди устувор баромад мекунад.
   Чуноне аз таҳлили Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ” бармеояд, таваҷҷуҳи Сарвари давлат дар баробари дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа бевосита ба соҳаҳои илму маориф хеле назаррас мебошад. Вобаста ба ин, ба Паёмҳои се соли охир назар намоем, Президенти кишвар махсус ба соҳаҳои илму маориф таваҷҷуҳи бештар намуда, онро чун сарчашмаи рушди неруи инсонӣ арзёбӣ намудаанд.
21 декабри соли 2021 дар Паёми навбатии Президенти кишвар ба Маҷлиси олии кишвар Пешвои миллат таъкид намуда буданд, ки “... мо чунин мешуморем, ки бунёди миллат аз маориф оғоз меёбад ва ғамхорӣ нисбат ба маориф – сармоягузорӣ барои рушди неруи инсонӣ ва ояндаи ободи давлат ва Ватан мебошад”. Ҳамзамон, 23 декабри соли 2022 дар Паёми дигари хеш қайд намуда буданд, ки: “Вобаста ба ин, бори дигар таъкид менамоям, ки бунёди миллати мутамаддин аз маориф оғоз меёбад. Бинобар ин, ғамхорӣ кардан ба илму маориф, яъне ҳалли масъалаҳои дар ин самт ҷойдошта – сармоягузорӣ ба хотири рушди неруи инсонӣ мебошад”.
Воқеан, маориф ҳамчун унсури мушаххаси инфрасохтори иҷтимоӣ дар раванди таҷдиду ташаккули сармояи инсонӣ дар рушди устувори ҷомеа нақши муҳим дошта, дар самти нигоҳ доштани рушди устувори ҳаёти ҷомеа ва баланд бардоштани рақобатпазирии неруи кадрӣ хеле муҳим мебошад.
Қайд кардан бамаврид аст, ки дар Паёми навбатии Президенти кишвар ба Маҷлиси олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 28 декабри соли 2023 ироа гардид, доир ба масъалаи илму маориф аз тарафи Сарвари давлат таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардида, дар он рушди сармояи инсонӣ ҳамчун омили калидӣ инъикос ёфтааст. Аз ҷумла, қайд гардид, ки “Рушди сармояи инсонӣ омили калидии баланд бардоштани сатҳу сифат ва самаранокии соҳаҳои иҷтимоӣ, махсусан, маорифу тандурустӣ, илму инноватсия, инчунин, фаъолияти самараноки муассисаҳои илмӣ мебошад”. Вобаста ба ин, қайд намуданд, ки “Дар навбати худ, рушди илму маориф калиди пешрафти ҳамаи соҳаҳо ва омили муҳимтарини таъмин намудани ояндаи босуботи давлат ва фардои босаодати ҷомеа ба ҳисоб меравад”.
   Ҳамзамон, дар самти рушди илм ва тайёр намудани кадрҳои илмӣ таъкид гардид, ки “Дастгирии таҳқиқоти илмӣ тавассути боло бурдани меъёри маблағгузории он, таъсиси марказҳои муосири илмӣ, озмоишгоҳҳо ва ба роҳ мондани ҳамкории муассисаҳои илмӣ бо истеҳсолот дар давраи минбаъда муҳим арзёбӣ мегардад.
Дар робита ба ин, ба Ҳукумати мамлакат, аз ҷумла вазоратҳои маориф ва илм, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ, рушди иқтисод ва савдо, молия ва Академияи миллии илмҳо супориш дода мешавад, ки ҷиҳати маблағгузорӣ, тақвият ва истифодаи самараноки сармояи инсонӣ тадбирҳои муассирро роҳандозӣ намоянд”.
Воқеан, таърих низ нишон медиҳад, ки вазифаҳои аввалиндараҷаи соҳаҳои илму маориф, пеш аз ҳама, ҳар шахсро ҳамчун инсони комил тарбия намуда, бо ҳифз намудани таъриху фарҳанги ҳар як қавму миллат, аз насл ба насл гузаштани тамаддуни башариятро таъмин месозад. Дар ин самт тайёр намудани кормандони илмӣ ва мутахассисони баландихтисоси касбу кори гуногун, пеш аз ҳама, омода намудани омӯзгорони соҳибкасб хеле муҳим мебошад. Зеро дар шароити кунунии зудтағйирёбанда, вобаста ба рушди технологияҳои наву муосир, талабот ба мутахассисони баландихтисосу босалоҳият зиёд гардида, азхудкунии онҳо ба ҳар мутахассис имкон медиҳад, ки дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоӣ бо малакаи баланд фаъолият намояд.
  Дар ин самт зинаҳои аввали таҳсилоти миёнаи умумӣ яке аз марҳилаҳои асосии рушди сармояи инсонӣ ва манбаи асосии иҷтимоишавии шахс буда, дар ҳаёти ҳар нафар зинаи аввали ташаккулёбӣ ба ҳисоб меравад. Омӯзгорон бошанд, яке аз омилҳои муҳиме ба ҳисоб мераванд, ки сифати таълим аз онҳо вобаста буда, насли оянда тавассути онҳо донишу малакаи хубро ба даст оварда метавонанд. Вобаста ба ин, Президенти кишвар бамаврид қайд менамоянд, ки: “Хотирнишон менамоям, ки авзои зудтағйирёбандаи ҷаҳони имрӯза низоми маорифи муназзам, мустаҳкам ва дар айни замон ҷавобгӯ ба талаботи рӯзафзуни ҷомеаро тақозо менамояд.
Дар чунин шароит омода кардани кадрҳои баландихтисоси омӯзгорӣ, боз ҳам баланд бардоштани сифати таълим, эътибори ҷиддӣ додан ба омӯзиши забонҳои хориҷӣ дар тамоми зинаҳои таҳсилот, илмҳои дақиқ, риёзӣ ва табиӣ вазифаи муҳимтарини роҳбарону масъулини соҳа ва аҳли маориф мебошад”.
Дуруст аст, ки омӯзиш ва ба илмҳои дақиқ рӯ овардани хонандагон аз муассисаҳои таҳсилоти умумӣ оғоз гардида, дар он омӯзгори баландихтисосу ботаҷриба нақши аввалиндараҷа дорад. Омӯзгороне, ки ботаҷриба ҳастанду мутахассиси соҳаи худ мебошанд, метавонанд завқи хонандагонро бедор созанд ва фаҳмонанд, ки омӯзиши илмҳои гуногун, бахусус илмҳои дақиқ, то чӣ андоза барои ояндаи онҳо ва ҳам барои рушди неруи инсонии кишвар муҳиманд.
Қайд кардан бамаврид аст, ки ҷиҳати дарёфти наврасону ҷавонони болаёқат, омӯзгорону мутахассисони баландихтисоси касбу корҳои гуногун олимпиадаю озмунҳои гуногун ба роҳ монда шудааст. Аз ҷумла, бо ташаббуси Президенти кишвар соли 2021 пешниҳод гардида буд, ки “... ба хотири боз ҳам бештар ба омӯзиши илмҳои риёзиву дақиқ ва табиӣ ҷалб кардани наврасону чавонон, олимону муҳаққиқон ва устодону омӯзгорон ҳамасола озмуни ҷумҳуриявӣ зери унвони «Илм – фурӯғи маърифат» гузаронида шавад”.
Ин аст, ки шуруъ аз соли 2021 таҳти сарпарастии Президенти кишвар ҳамасола дар ҷумҳурӣ ҷиҳати ҳарчӣ бештар ҷалб намудани наврасону ҷавонон, омӯзгорону устодон ва олимону мутахассисони касбу кори гуногун ба омӯзиши илмҳои риёзиву дақиқ ва табиӣ озмуни ҷумҳуриявӣ таҳти унвони “Илм – фурӯғи маърифат” баргузор мегардад. Мақсади баргузории озмуни мазкур рушди тафаккури техникӣ, васеъ намудани ҷаҳонбинии илмӣ, рушди техникаву технология, ихтироъкорӣ ва навоварӣ, ҳамгироии илм бо истеҳсолот, ҷалби бештари хонандагону донишҷӯён ва дигар қишрҳои ҷомеа ба омӯзиши фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ, дарёфти истеъдодҳои нав дар ин самт мебошад.
Озмуни мазкур дар соли 2024 низ бо Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, тибқи низомнома бевосита таҳти сарпарастии Президенти кишвар бо мақсади амалисозии “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқи ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф” баргузор мегардад.
Тибқи Низомномаи Озмуни ҷумҳуриявии “Илм – фурӯғи маърифат” Озмун аз рӯйи ҳафт номинатсия гузаронида мешавад. Аз ҷумла:
- математика (арифметика, алгебра, геометрия);
- физика ва астрономия;
- химия;
- биология (ботаника, зоология, анатомия);
- география;
- технологияи иттилоотӣ;
- ихтироъкорӣ ва навоварӣ.
   Озмун аз чор давр иборат буда, тибқи имтиёзҳое, ки дар Низомнома оварда шудааст, ғолибони даври чорум (ҷойҳои 1, 2, 3) ва барандаи Шоҳҷоиза баъди хатми муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ ба ихтисоси интихобкардаи худ ба муҳлати се сол бе супоридани имтиҳон ба муассисаҳои таҳсилоти миёна ва олии касбӣ ва баъд аз муассисаи таҳсилоти олии касбии кишвар ба гурӯҳҳои ройгон қабул карда мешаванд.
Иштирокчиёни даври чоруми Озмун (хонандагони синфи 11) дар соли ҷорӣ ба ихтисосҳои фанҳои риёзӣ, дақиқу табиатшиносӣ ва техникӣ ба муассисаҳои таҳсилоти миёна ва олии касбии кишвар бе супоридани имтиҳон ба гурӯҳҳои ройгон қабул карда мешаванд. Тартиби қабули ғолибон ва иштирокчиёни даври чоруми Озмунро Вазорати маориф ва илм тибқи муқаррарот муайян менамояд.
Ҳамзамон, омӯзгороне, ки шогирдонашон дар байни хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ сазовори ҷойҳои 1, 2, 3 мегарданд, соҳиби унвони «Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон» мегарданд.
Дар умум, ҳамаи ғолибони даврҳои якум, дуюм ва сеюми Озмун ва омӯзгорону волидони онҳо аз ҷониби мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳои Хатлон ва Суғд, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳо ва ташкилоту муассисаҳо ба таври моддию маънавӣ ҳавасманд гардонида мешаванд.
Қайд кардан зарур аст, ки дар маҷмуъ, аз соли аввали баргузории озмуни мазкур то имрӯз, яъне давоми се сол натиҷаи озмун нишон дода истодааст, ки таваҷҷуҳи аҳли ҷомеа ба омӯзиши илмҳои дақиқ афзуда, дар байни наврасону ҷавонони кишвар нафарони зиёде мехоҳанд аз рӯйи номинатсияҳои гуногун, бахусус илмҳои дақиқ, дар озмун иштирок намоянд. Тавре ки таҷриба низ нишон медиҳад, имрӯз дар тамоми кишварҳои рушдёфта бештар ба омӯхтани илму фанҳое, ки ба рушди сармояи инсонӣ таъсири мусбат мерасонанд, диққати аввалиндараҷа дода мешавад.
Назирова М.Н., ходими хурди илмии
Шуъбаи география ва зондкунонии
фосилавии Раёсати АМИТ
Раҳматова Т.У., котиби илмии
Шуъбаи география ва зондкунонии
фосилавии Раёсати АМИТ

 

 

 

МАСЪАЛАҲОИ ИҚТИСОДӢ ДАР ПАЁМ

Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт –
Президенти АМИТ, профессор
 
   Муқаддимаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ”-ро масъалаҳои иқтисодӣ ташкил медоданд ва ин як амри табиист. Зеро, асоси заҳматҳои шабонарӯзии Пешвои муаззами миллат ба беҳбуд бахшидани авзои иқтисодии кишварамон ва баланд бардоштани сатҳи некуаҳволи халқ равона гардидааст. Аз ҷониби дигар мусаллам аст, ки ташаккули низоми таркибии тамоми ҷараёнҳову соҳаҳоро набзи иқтисодии ҳаёти ҷомеа самт бахшида, онҳоро зери таъсири пайваста ҳам нигоҳ медорад. Ба ин ваҷҳ ҳама нуқтаҳои Паёми имсола бо масъалаҳои иқтисодӣ пайванди мантиқии қавиеро нигоҳ медоранд.
Таҳлилҳову натиҷагириҳои Роҳбари давлат дар масъалаҳои иқтисодӣ ба таври маҷмӯӣ асоснок буданд ва пешрафту таҳкими низоми иқтисодӣ хеле хуб бозгӯ гардиданд. Аз ҷумла зикр гардид, ки “...маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар нисбат ба соли гузашта 8,3 фоиз зиёд гардид ва ба беш аз 130 миллиард сомонӣ расонида шуд.” Дар ҳақиқат ин далел бозгӯи он аст, ки истиқлоли иқтисодии кишвар торафт таҳким меёбад ва қатъи назар аз мушкилоту буҳронҳои мавҷудаи ҷаҳонӣ устувории иқтисодии Тоҷикистон таъмин мебошад. Пеш овардани таҳлилҳову натиҷагириҳои Роҳбари давлатамон гувоҳи он аст, ки сатҳи камбизоатӣ ба таври назаррас дар ҷумҳуриамон паст гардидааст.
Пешравию таҳаввулоти ҳар як давлатро буҷети ғаниву устувор таъмин намуда, як омили амиқи танзимкунандаи тавозуни иқтисодӣ дар тамоми соҳаҳо ба шумор меравад. Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ бо шарофати роҳбарии оқилонаи Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон динамизми инкишофи низоми иқтисодӣ сол то сол ҷараёни мусбату натиҷабахшро соҳиб гардида, қатъи назар аз монеаҳои душвори дар даҳсолаи аввали солҳои соҳибистиқлолӣ вуҷуддошта Тоҷикистон бо истеҳсолоти дохилӣ дар масъалаи ғанӣ гардонидани буҷети давлатӣ бо қадамҳои устуворона пеш меравад. Ҷои инкор нест, ки Тоҷикистони азизи мо марҳилаҳои душвору хатарноки буҳронҳои иқтисодиро паси сар намудааст ва алҳол дар фазои осоишта дар пайи таҳаввулотҳои азими иқтисодӣ қарор гирифтааст. Нишондиҳандаҳои иқтисодии соли 2023 дар ҷумҳурии мо бо вуҷуди мушкилоту буҳронҳои мураккаби ҷаҳонӣ қаноатбахшу умедворкунанда мебошанд. Чуноне ки Пешвои муаззами миллат таъкид намуданд, “...қисми даромади буҷети давлатӣ 102,5 фоиз таъмин гардида, давлат ва Ҳукумати мамлакат ҷиҳати иҷрои уҳдадориҳои иҷтимоии худ ва ҳалли масъалаҳои вобаста ба рушди соҳаҳои иқтисодиву иҷтимоии кишвар тадбирҳои мушаххасро роҳандозӣ намуд”.
Тавре ишора гашт, алҳол дар баробари авзои мураккаби сиёсии ҷаҳони муосир дурнамои тираи иқтисодии ҷаҳонро мушаххас намудан ниҳоят душвор мебошад. Таҳримҳо ва мубодилаҳову робитаҳои нави иқтисодӣ натанҳо давлату кишварҳои алоҳида, балки минтақаҳои бузургро таҳти таъсири манфӣ қарор додаанд. Талабот ва қонунияти соҳаи иқтисодӣ дар кулли ҷаҳон ин аст, ки ҳар як низом барои натиҷабахш гардидан бояд давраҳову марҳилаҳоро тай намояд. Феълан махлут ва шикаста гардидани низому системаҳои зиёди иқтисодии солҳои тӯлонӣ инкишофёфта дар ҷаҳон сабабгори ба буҳронҳо гирифтор гардидани далатҳои зиёди сайёра гардидаанд. Хушбахтона Тоҷикистон дар чанд давраҳои ин гуна мушкилоти ҷаҳонӣ монеаҳои гуногунро убур карда тавонист. Аз ҷумла, даромади буҷети давлатӣ дар ин давраҳо натанҳо пурра таъмин гардид, балки ба бахшҳои алоҳида равона гардидани он ба пешравиҳои алоҳида мусоидат ҳам намудааст. Тавре дар Паём зикр гардид “...танҳо аз ҳисоби буҷети давлатӣ беш аз 40 миллиард сомонӣ равона карда шуд, ки нисбат ба соли 2022-юм 5,3 миллиард сомонӣ зиёд мебошад”.
Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар баробари таҷрибаву малакаи бузурги давлатдорӣ аз рӯи ихтисосашон иқтисодчӣ мебошанд ва дар робита ба ин ҳама нозукиҳои системаи иқтисодиро дарк менамоянд. Таҳлилҳо ва хулосаву натиҷагириҳои Роҳбари давлат дар Паём асоснок буданд ва аз ҳар нуқтаи суханрониҳояшон дарк намудан мумкин аст, ки ҳадафу мароми доимияшон баланд гардонидани сатҳи зиндагии халқи азизашон мебошад. Қобили таҳсин аст, ки Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон натанҳо дар Паёмҳои солонаашон, балки дар ҳама мулоқоту суҳбатҳояшон бо истеъдоди фавқуллодаашон аз ҳолату авзои иқтисодии ҷомеа дар доираи факту асноду рақамҳо огаҳ мебошанд. Хеле хушоянд аст, ки дар заминаи муқоисаҳову таҳлилҳо дар зиндагии ҳар як сокин кишварамон пешравию таҳаввулро шоҳид мебошем: “Даромади пулии аҳолӣ 3,3 баробар афзоиш ёфта, аз 37,2 миллиард сомонии соли 2017 ба 112,7 миллиард сомонӣ дар соли 2023 расид. Музди миёнаи меҳнат беш аз 2 баробар ва андозаи нафақаи ниҳоӣ 1,9 баробар зиёд гардид”.
Ҳамагон аз Паёми имсола воқиф гардидем, ба таври маҷмӯӣ дар соли 2024 ҳаҷми маошу нафақаву стипендияҳо дар ҷумуҳурӣ аз 30 то 40 фоиз баланд бардошта мешавад. Ҳамин тасмиму иқдоми навбатии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон далели он аст, ки низому суботи иқтисодӣ дар кишвари мо таъмин мебошад. Албатта, ин тамоюл ба он асос аст, ки бо тай кардани муваффақонаи зинаву марҳилаҳо истиқлолияти иқтисодии мо устувортар гашта истодааст. Ба нигоҳи қиёсӣ ба ин масъала, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин таъкид намуданд: “Дар ҳафт соли охир суръати рушди иқтисоди миллӣ ба ҳисоби миёна 7,5 фоизро ташкил дода, ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ 1,5 баробар зиёд гардид”.
Тоҷикистон дар пайи амалӣ гардонидани нақшаҳову барномаҳои бузурге дар доираи ҳадафи чоруми стратегӣ қарор дорад. Агар гӯем, ки ҳадафи чоруми стратегии давлату ҳукумат ба таври комил таҳаввулоти иқтисодии ҷумҳурӣ мебошад, хато нест. Тоҷикистон дар минтақа ба кишвари бузурги саноатӣ табдил хоҳад ёфт. Дар ин самт масъулияту садоқату самимияти ҳар як сокини кишварамон ба ватану сиёсати имрӯзаи давлату ҳукумати кишварамон нақши бузурге дорад. Чун Тоҷикистони моро таҳаввулотҳои бузурге дар пеш истодааст, Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба тарбияи фарзанд ва ҳамчун кадрҳои соҳибихтисос ба камол расонидани онҳо ишора карданд, ки фарогири чандин паҳлуҳост. Дар ҳақиқат насли ояндасоз - меъмор, муҳандис ва мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи замон бояд бошанд, ки меҳнату заҳмати онҳо омили пешрафти иқтисоди миллӣ мегардад.
Масъалаҳои иқтисодӣ дар Паёми имсола қариб дар тамоми бахшҳои он алоқамандиву робитаи мантиқӣ доштанд. Аз таъкидҳои алоҳидаи Роҳбари давлатамон аз Паём бармеояд, ки дар пешрафти ҳаёти иқтисодиву иҷтимоӣ нақши соҳибкорони бонангу ватандӯст ночиз намебошад. Дар чанд соли охир ин падида ба як анъана табдил ёфта, пеш аз ҳама, муҳаббату садоқати ватандӯстии соҳибкоронро нисбат ба ватану диёри маҳбубамон нишон медиҳад. Ҳамчун як шохаи муҳими иқтисодӣ дар чанд соли охир бо дастгириҳои Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бахши соҳибкорӣ рушд менамояд. Ҳамагон шоҳиданд, ки Роҳбари давлат бо онҳо чандин маротиба суҳбату мулоқотҳои озоду самимӣ барпо намудаанд ва ин падида низ натиҷаҳои неки худро дода истодааст. Аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон беҳбудӣ бахшидани фазои соҳибкориву сармоягузорӣ чанд маротиба таъкид гардид. Муроҷиат ба соҳибкорони ватанӣ ва изҳори қаноатманӣ аз онҳо ин қабл аз ҳама мавҷудияти фазои эътимоду боварӣ ба онҳост. Ба таври мисол “...танҳо дар соли 2023 соҳибкорони мамлакат 715 корхонаи нави истеҳсолӣ бо 5 ҳазор ҷойи корӣ сохта, ба истифода супориданд”. Ё, ин ки аз ҷониби соҳибкорони ватанӣ бунёди 75 дидбонгоҳи сарҳадӣ ин қабл аз ҳама нишони нангу ҷавонмардӣ ба ҳисоб рафта, баъдан як далели суботи иқтисодии ҷомеа аст.
Тавре дар боло ишора гардид, ҳадафи чоруми стратегиии давлату ҳукумат ин ба шакли куллӣ ба вуҷуд овардани таҳаввулоти ҳаёти иқтисодии Тоҷикистон аст. Бо суръату сифати баланд бунёд гардидани НБО-и Роғун ин заминаи таҳаввулоти азими саноатии ҷумҳурӣ ба шумор меравад. Соҳаи энергетика дар Ватани мо имрӯзу оянда таҳрикдиҳандаи рақами як дар иқтисодиёти ҷумҳурӣ мебошад. Пешвои муаззами миллат таъкид намуданд, ки “...дар замони соҳибистиқлолӣ аз ҷониби Ҳукумати мамлакат барои навсозӣ ва таъмиру таҷдиди низоми энергетикии кишвар 85,7 миллиард сомонӣ равона карда шудааст”. Яъне соҳаи энергетикии кишвар ба таври доимӣ дар мадди назар ва назорати қатъии Роҳбари давлатамон қарор дорад. Рушди минбаъда ва ба кор андохтани неругоҳҳои нав дар ин самт Тоҷикистонро ба содиркунандаи бузурги барқ дар минтақаву ҷаҳон табдил медиҳад. Бо мавҷуд будани имконоту шароити табиӣ дар Паём таъкид гардид, ки “...суръати корҳои асосноккунии техникӣ ва лоиҳакашии неругоҳҳои барқи обии «Шӯроб» бо иқтидори 1000 мегаватт дар дарёи Вахш, «Санобод» бо иқтидори то 500 мегаватт дар се марҳала дар дарёи Панҷ – қисмати ноҳияи Рӯшон ва «Чарсем» дар дарёи Ғунди ноҳияи Шуғнон бо иқтидори 14 мегаватт... тезонида шавад”.
Умуман, Паёми имсолаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо назардошти ҳассос будани авзои ҷаҳони муосир масъалаҳои иқтисодии ҷомеаро дар меҳвари худ қарор дода буд ва албатта, дар чанд саҳифа баррасиву фаро гирифтани ҳамаи он ғайриимкон аст. Масъалаҳои дурнамои бахшҳои хусусӣ, воридоту содирот, таъмину таъсиси ҷойҳо нави корӣ, таҳкиму устувории буҷети давлатӣ, масъалаҳои зиёди молиявӣ, ҳолат ва авзои сармоягузорӣ, рушду тавсиаи соҳибкорӣ, паст кардани сатҳи камбизоатӣ, татбиқи лоиҳаҳову барномаҳои гуногуни иқтисодӣ, низоми натиҷабахши ислоҳоти иқтисодӣ, рушди соҳаи энегетикии кишвар ва амсоли ин дар ҳамбастагиву робита бо ҳамдигар мавриди зикр қарор доштанд, ки бозгукунандаи сиёсати созандагиву бунёдкории Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд.