joomla
free templates joomla

ИЛМ ФУРӮҒИ МАЪРИФАТ - ВАСИЛАИ ПАЙВАСТАН БА ҶАҲОНИ МУОСИР

   Раҳмонов Раҳмон Охонович - д.и.х., и.в. дотсент, муовини директор оид ба илм ва таълими Иститути кимиёи ба номи В.И. Никитини АМИТ
 
  Илм (аз форси ба маънои омӯхтан) – сохторест барои тавлид ва сомондиҳии дониш доир ба ҷаҳони табиӣ ва пешбиниҳои озмоишшуданӣ. Инчунин, ба маънои маърифат, хирад, дониш, заковат ва маљмўи маълумот оид ба ягон соҳа низ ифода карда мешавад. Доир ба илм нахустин маротиба олими Юнони қадим Арасту фикру ақидаҳои хешро пешниҳод намудааст. Ӯ асоси пешрафти ҳама соҳаҳоро дар ҳамин ришта, яъне илм медид. Илм одатан дар муҳити фаъолияти одам, мақсади худ, ҷамъкунии захира, классификатсия, анализ, хулосаи умумӣ, нақлкунӣ ва истифодабарии хабари ҳақиқат, тасвир кардани табиат (илми табии, табиатшиносӣ) ё фанҳои ҷамъиятии гуманитарии равиш ва пешбиникунии тараққиёти онҳо мебошад. Ба ғайр аз ин дар зери калимаи илм бисёр вақт системаи мушкили дониш, дар натиҷаи ин фаъолияти ҳосилкарда ва намуди илмии ҷаҳонро ташкилкунанда дар назар дошта мешавад. Барои тасвири фаъолияти илмии касбӣ аз рӯи истилоҳи тадқиқот ё таҳлил истифода бурдан мумкин аст. Мақсади оддии илм дарккунии тартиботи табиат, қувваи ҳаракатдињанда, идоракунии равиши гуногун ва дигар мақсадҳо мебошад. Илмро метавон ба шохаҳо ҷудо кард:
1. Илм додан – яъне, ба касе дониш омўзонидан, таълим додан ба як кас.
Дар ин шоха метавон омӯзгоронро мисол овард, ки онҳо дар раванди фаъолияти касбии худ ба хонандагон ва таълимгирандагон дониш медиҳанд.
2. Илм доштан – яъне, соҳиби маълумот будан, дониш доштан.
 
Ин шоха ба шахсоне мансубият дорад, ки онҳо соҳиби маълумот, яъне варақаи нишондиҳандаи дараҷаи таҳсилот (аттестат, диплом) доранд.
 
3. Илм омӯхтан – яъне, таҳсили илм кардан, дарс хондан, соҳиби илму дониш шудан.
Ва ин ришта мансуб ба хонандагон, донишҷӯён ва дигар шахсони таълимгиранда мебошад, ки онҳо дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, миёна ва олии касбӣ таҳсили илм мекунанд.
 
4. Аҳли илм – яъне, олимону донишмандон.
Ба ин табақа олимону донишмандон ва умуман аҳли зиё дохил мешаванд.
Ҳамин тавр шохаҳои илм то ба дараҷаи баландтарин инсонро оварда мерасонад. Илм ба ғайр аз ин боз дорои дараҷаҳо низ ҳаст. Яъне номзади илм, дотсент, доктори илм, профессор ва дараҷаи охирину баландтарини илм ин академик мебошад. Аз рӯи назари дини ислом низ илм омӯхтан (чи динниву чи дунявӣ) барои ҳар як инсони солимфикр фарз аст. Паёмбари гиромиамон Ҳазрати Муҳаммад (с.а.с) фармудаанд:
 
   “Ҳар касе дар назди олим ду соат нишинад ё ду масъала шунавад ё ду луқмаи таъом ҳамроҳи ӯ хӯрад ё ду қадам ҳамроҳи олим роҳ равад, Аллоҳ таъоло барои он банда ду бӯстон дар ҷаннат ато кунад”.
Яъне шахси донишманд ва соҳиби илму дониш натанҳо дар ин дунё балки дар назди Яздони пок низ соҳиби иззату каромат аст. Илм молу сарватест, ки ҳеҷ касе онро аз ҳеҷ кас гирифта наметавонад.
Мардуми соҳибхираду соҳибтамаддуди тоҷик дар тӯли ҳазорсолаҳо ба илму дониш таваҷҷӯҳи махсус зоҳир мекарданд, мекунанд ва хоҳанд кард. Муттафакирони бузурги мо Абуалӣ Ибни Сино, Закариёи Розӣ, Абӯрайҳони Берӯнӣ ва дигарон далолат аз ин гуфтаҳои боло мекунад. Дар риштаи илми тиб Абуалӣ Ибни Сино беҳтарин табибу донишманд буд, ки то ҳол тамоми олимону муҳаққиқони ҷаҳон китобҳои ин донишманди тоҷикро тарҷума карда, истифода мебаранд. Дар саҳни маҷмааи яке аз бонуфузтарин созмонҳои ҷаҳонӣ – Созмони Миллали Муттаҳид, муҷассамаи чаҳор донишманди бузурги форсу тоҷик қомат афрохтааст, ки ин аз бузургии илми тоҷик шаҳодат медиҳад. Нажоди форс (тоҷик) бо илму фалсафа, ҳикмату мантиқ, фарҳангу санъат ва дигар суннатҳои волои миллии худ аз қадим шуҳраи офоқ гардида буд.
 
  Дар замони ҳозир низ илми тоҷик дар ҳоли тараққӣ қарор дорад. Бо зиёд шудани гимназияву литсейҳо, муассисаҳои миёнаи умумӣ, миёнаи касбӣ, олии касбӣ ва муассисаҳои илмӣ - тадқиқотӣ шумораи хонандагону донишҷӯён, магистрантону докторантон ва номзадҳову докторҳои илм низ рӯ ба афзоиш ниҳодааст. Албатта, ин ҳама пешравиҳо бо заҳматҳои ҷоннисоронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки дар сиёсати пешгирифтаи худ маорифро дар ҷойи аввал гузоштааст, ба даст омадааст. Дар раванди ҷаҳонишавӣ илм нақши калидиро мебозад. Зеро пешравии давлат аз рушди иқтисодиву иҷтимоии он вобастагии ногусастанӣ дорад. Маориф пояи ҳар як давлат ба ҳисоб меравад. Шикасти маориф ин шикасти давлат аст ва пешравии маориф ин пешравии давлат аст. Бинобар ин, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди илм диққати аввалиндараҷа зоҳир менамоянд. Дастгириҳои бевоситаи Пешвои муаззами миллат буд, ки шумораи муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ аз 13 адади пеш аз даврони истиқлол ба 41 адад дар ҳоли ҳозир баробар шуд. Ин гувоҳи аз он медиҳад, ки илми тоҷик дар даврони истиқлолият босуръат пеш рафта истодааст.
 
  Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2019 дар Паёми солонаашон ба Маҷлиси Олӣ зикр намуданд, ки ба хотири пурзур намудани қобилияти эҷодии ҷавонон, ҷалби наврасону ҷавонон ба мутолиаи китобҳои илмиву бадеӣ, тавсеаи тафаккури техникии насли наврас ва барои боз ҳам беҳтар ба роҳ мондани омӯзиши илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ “Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ, барои солҳои 2020 – 2040” – ро дар соҳаи маориф пешниҳод менамоям. Ин иқдоми беназири Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро аҳли зиёи кишвар бо хушнуди пазируфтанд ва ба хотири амалишавии ин бистсола конференсияҳову мизҳои мудаввари сатҳи байналмилаливу ҷумҳуриявӣ, олимпиадаҳои фаннӣ ва чорабиниҳои илмиро дар ҷумҳурӣ баргузор намуда истодаанд.
 
   Озмуне, ки тайи чанд соли охир дар Тоҷикистон миёни ҷавонону наврасон гузоронида мешавад - “Фуруғи субҳи доноӣ” ба шердониву хондани асарҳои адибони ватанӣ ва хориҷӣ бахшида шудааст. Ва ҳар сол бо тантана аз тамоми гӯшаҳои кишвар хонандагону донишҷӯёни болаёқат ҷамъ омада, дар сабқат иштирок мекунанд ва бо мукофотпулиҳои калон сарфарозонида мешаванд. Шоҳҷоиза низ сол аз сол меафзояд. Баъд аз чунин ба даст овардани чунин натиҷаи бой ва ҳавасманд гардонидани ҷавонон, Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми солонаи навбатиашон ба Маҷлиси Олии кишвар ба хотири боз ҳам бештар ба омӯзиши илмҳои риёзиву дақиқ ва табиӣ ҷалб намудани наврасону чавонон, олимону муҳаққиқон ва устодону омӯзгорон озмуни нави ҷумҳуриявиро таҳти унвони “Илм – фурӯғи маърифат” пешниҳод намуданд. Ин озмун бештар ҷавонони болаёқатро дар соҳаи техникаю технология, илму инноватсия ҷалб хоҳад кард. Эълон намудани озмуни ҷумҳуриявии «Илм-фурӯғи маърифат» моро водор месозад, ки бештар ба илм таваҷҷуҳ зоҳир намуда, сафи олимонро афзун намоем ва иштироки бештари донишҷӯёну омӯзгоронро дар озмуни мазкур таъмин намоем. Ба рушди илму инноватсия аҳамияти махсус дода, бо истифода аз имконият барои донишомӯзиву рушди илм дар Академия шароити муосир фароҳам оварем”. Воқеан ҳам озмуни ҷумҳуриявии “Илм – фурӯғи маърифат” калиди пешрафти ҷомеа ба ҳисоб меравад.
 
   Дар ҷаҳони муосир, ки илм дар он мақоми шомиху ногусастанӣ дорад, ҳар як фарди кишарро зарур аст, ки ба илм рӯ оварда, ба хотири ба як ҷомеаи илмӣ табдил додани ҷомеаи кишвар саъю талошҳои хешро дареғ надорад. Имрӯз илми тоҷик дар ҳоли пешравист. Зеро дастовардҳои илмии олимону донишмандони тоҷик дар соли 2020 нисбат ба солҳои пешин хеле зиёд аст. Рӯ овардани хонандагону донишҷӯён, магистрантон ва унвонҷӯёну докторант ба илму технологияи навин яке аз пешравиҳои илми тоҷикро дар солҳои охир нишон медиҳад. Эълони озмуни мазкур аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон муҳим ва саривақтӣ ба ҳисоб меравад. Ин ташаббуси беназири Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби ҷомеаи кишвар бо хушнуди пазируфта шуда, мардуми соҳибхиради тоҷик ба озмуни мазкур омодагӣ дида истодаанд. Ҳамчунин бояд таъкид дошт, ки озмуни мазкур василаи муҳим барои пайвастан ба ҷаҳони муосир мебошад. Имрӯз пешрафти ҳама кишварҳои ҷаҳон аз сатҳи илму дониши аҳолии он вобастагӣ дорад. Бинобар ин мо метавон бо чунин иқдомоти беназири Пешвои оқилу хирадмандамон ба пешравиҳои беназир расидагӣ намоем. Масъалаи омӯзиши фанҳои табиӣ – риёзӣ дар солҳои охир дар кишвар хеле паст гардида буд. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳама баромадҳояшон аз масъалаи мазкур нигаронӣ зоҳир менамуданд. Зеро мо ҷавонони даврони истиқлол бояд ба пешравиҳо ноил гардем на ин ки ба пастравиҳо. Илм омӯзем, то дар оянда ба муваффақиятҳову музаффариятҳо расем ва насли ояндаро низ дар чунин рӯҳия таълиму тарбия намоем. Омӯхтан ва аз худ кардани илмҳои табиӣ – риёзӣ имрӯзҳо ба масъалаи меҳварии ҳукумати мамлакат қарор гирифтааст. Зеро барои ба як ҷомеаи комилан илмӣ табдил додани ҷомеаи кишвар бояд ҳукумати мамлакат барои рушди илмҳои табиӣ-риёзӣ мусоидат намояд. Бинобар ин баргузор намудани озмунҳои ба мисли “Илм-фурӯғи маърифат” барои пайдо намудани кадрҳои аз нигоҳи илмӣ қобилиятнок, донишманд, чусту чолок ва ҳушёру зирак мусоидат мекунад. Бояд гуфт, ки ин иқдоми Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хеле заруриву саривақтӣ ба ҳисоб меравад. Чунки имрӯз ҷомеаи ҷаҳон танҳо ба танҳо бо бо роҳи илмомӯзӣ иқтисодиёти хешро вусъат бахшанд. Ҳар як падару модар бояд дар таълиму тарбияи фарзанд саҳми муносиби хешро гузорад. Яъне шавқу ҳаваси кӯдаконро нисбат ба илму дониш зиёд кунанд. Ҳама шахс аз кӯдакӣ дар дилаш шавқу ҳавас дорад ва онро кӯдак танҳо ба шахси наздики худ мегӯяд, ки шахси наздики ӯ албатта, ки падару модараш ба ҳисоб мераванд.
 
   Озмуни мазкур аз нигоҳи илмӣ паёмадҳои мусбии хубе дорад. Яке аз паёмадҳои он – ин пайвастан ба илми муосир аст, яъне рӯҳияи илмии наврасону ҷавонон ва умуман аҳли ҷомеа бедор мегардад. Насли наврас бошад дар фазои илмӣ ташаккул меёбад ва ин боиси он мегардад, ки насли наврас илмро дарк мекунаду ба илмандӯзӣ машғул мешавад. Озмуни мазкур адабиётҳои тоҷикӣ, рӯсӣ ва англисиро дар бар мегирад, ки ин боз як паёмади хубест. Зеро аҳли ҷомеа асарҳои илмиву бадеии ҳам тоҷикӣ ва ҳам рӯсиву англисиро мутолиа карда, ҳам забонро меомӯзанд ва ҳам аз илми хориҷа огаҳи пайдо мекунанд. Паёмади дигари озмун дар он арзёби мегардад, ки ин озмун калиди пешрафти ҷомеа ба ҳисоб меравад. Яъне мо тавассути илмомӯзӣ иқтисодиёти давлатро метавон ба дараҷае боло барем, ки ин боиси баланд шудани иқтисодиёти мамлакат мегардад.
 
   Бояд гуфт, ки дар озмуни ҷумҳуриявии “Илм – фурӯғи маърифат” истеъдодҳои наврасу ҷавон донишу маҳорати хешро санҷида, дар оянда барои пешрафти илмҳои риёзиву дақиқ ва табиӣ нақши арзишманд хоҳанд гузошт.

ТОҶИКИСТОН, БА ПЕШ! (Чанд андеша атрофи ин андарзшиори давр)

Таърихи пурифтихори халқи тоҷик мактаби бузурги худшиносӣ мебошад ва мо вазифадорем, ки ба он арҷ гузорем, саҳифаҳои дурахшони қаҳрамониву диловарии гузаштагони худро омӯзем ва онро ҳамчун асоси ғояи ватандӯстиву садоқат ба Ватан ташвиқ намоем.

Эмомалӣ Раҳмон

 Чанд сухан дар оғоз

     Борҳо боифтихори бутун фузудаанд ва боз ҳам бо як олам тафохур ёдрас мешавем, ки вуруди Истиқлол барои кишвари тоҷикон марҳилаи мубораку муаззам аст ва то абад побарҷост. Зеро ин вуруди таърихии барои ҳар кадом хонадони кишвар воқеан азиз, падидаи хайру неку умедворкунандае аст, ки пас аз фурӯпошии давлати Сомониён, яъне тӯли ҳазор сол қудуми мубораки Истиқлоли миллию давлатиро интизорӣ доштанд.  

   Баъди ҳазор сол таърих бозгашт карду такрор ёфт ва боз Истиқлол фаро расид. Вале оғози ин раванд ҳамту саҳлу осон тай нагардида, талошу заҳмат ва қурбониҳои зиёд дошт, хеле душвору пурнизоъ буду барои ҳалли монеаҳо аз ҳар як хонадони кишвар, хосатан аз шахсиятҳои баору баномусу худогоҳи давр ва аз роҳбарияти кишвари навтаъсиси аз чор сӯй мушкилбор ҷасорату матонату донишу таҳаммул тақозо мекард...

Вақт ҳамаро даррабуд, рӯзҳову ҳафтаҳову моҳҳо ба солҳо табдил ёфта, ҳамагӣ моли таърих шуданд. Низоъҳо паси сар шуданд, Сулҳу Ваҳдати миллӣ падид омад, мароми зиндагӣ ранги дигар гирифт, инкишофу рушд дар ҳама соҳа намоён гардид, ҳамарӯза ҳаёт ба маҷрои бонизоом ворид гашт...

Имрӯз Тоҷикистон шукуфон асту лоиқи ситоиши ҳама. Имрӯз парчами ин кишвари азиз дар байни давлатҳои хурду бузурги олам парафшон аст. Имрӯз Тоҷикистон сухангӯи минбарҳои баланди ҷаҳонист ва дар қатори садҳо кишварҳои бонуфӯзи олам дар сатҳи ҷаҳонӣ овоз дорад...

 

Нерӯи бузурги муттаҳидсозандаи миллату давлат

Дар марҳилаи ҷаҳонишавӣ ва бархурди тамаддунҳо ва бар замми ин дар қаринаи раванди мураккаби авҷгирии  падидаҳои геополитикӣ давлатҳо ниёз ба қуввае доранд, ки тавоноии муттаҳид кардани халқу миллатро дар роҳи ҳалли масоили давлатӣ дошта бошанд. Мо, бо сарфарозӣ гуфта метавонем, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон омили муҳимтарини муттаҳидсози миллат – Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд.

Аз мутолеаву таҳқиқотҳо маълум мегардад, ки коршиносону ҷомеашиносони байналмилалӣ ба навгониҳое, ки дар олами сиёсат Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эҷод кардаанд, баҳои арзишманд дода, онро «таҳаввулоти тозае дар ҷаҳони сиёсат» номида, ба мамлакатҳое, ки мардумонаш бо ҷангу низоъ рӯ ба рӯ ҳастанд, аз таҷрибаи сулҳи тоҷикон истифода намуданро тавсия додаанд.   Пас, воқеияти асилу дақиқ аст, ки Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз зумраи шахсиятҳои наҷибу шинохтаи ҷаҳони муосир буда, бо хираду заковат ва андешаву амали нек тавонистанд таърихи нави халқу меҳани худро созанду нависанд.

Инак, дар як чакидаи қалам нигориши воқеии сухани муттаҳидсозандаву пурмуҳтаво ва созандаи муҳтарам Пешвои миллатро ки ҳанӯз 9 сентябри соли 2019 дар ростои яке аз идҳои асосии давлатӣ Рӯзи Истиқлол садо дода буд, мехостам иншо намоям. Ҳамзамон дар ин санаи саъд, ифтитоҳи агрегати дуюми Нерӯгоҳи Барқи Обии Роғун рост омад, ки бозгӯи воқеии рушди устувори кишвар аст.

Ба ин муносибат Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мардуми шарифи кишварро бо суханони самимӣ табрик намуда, бо баландтарин руҳияи ҳувияти миллӣ иброз доштанд: «Тоҷикистон, ба пеш!».

Чунин сухани Пешвои миллатро метавон иборае, ном бурд, ки неруи бузурги муттаҳидсозанда дорад. Зеро ин садо аз қалби бузург бархеста, воқеан ҳувиятбахшанда аст.Зеро шахсияте гуфта, ки баландтарин ҳувияти миллӣ дорад. Ҷои дигар, сухани Пешвои миллат дар тақвияти идеологияи миллӣ таъсири вижаи созанда ва  баҳаморанда дорад.

Воқеан, ин андарзшиори Пешвои муаззами миллат, бори дигар дарку эҳсоси худшиносиву ҳувияти миллии кулли мардуми кишварро боло бурд. Хусусан ҷавонон аз ин баён боз нерӯи дигар гирифтанд. Ин пешсафшиори пурмаънӣ  дар қалбу шуури ҳазорҳо нафар ҷавонони худогоҳу ватандӯст ба зудӣ, ба ҳайси ҷараёни талқинкунандаи накӯиҳо роҳ ёфта, дарку эҳсоси муттаҳид буданро барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ, марзу буми кишвар, пешрафти ҷомеа, рушди илму эҷод, ҳуввияти миллӣ, муаррифии бештару аёнтари арзишҳои таърихиву фарҳангӣ талқин намуд.

Имрӯз фурсате фаро расида, ки тамоми қишрҳои ҷомеа, кулли мардуми кишвар аз хурд то бузург дар зеҳнияту шуури худ мафҳуми ватандӯстиро инкишоф диҳанд, дар амалашон софдилонаву содиқона татбиқ намояд.

Агар атрофи афкори хеле арзишманду зарурии Пешвои муаззами миллат андеша намоем, метавон аз ин уқёнуси бузург марвориди беинтиҳо ба даст овард. Зеро андешаву афкори Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон фарогири ҳама паҳлӯҳои рӯзгори имрӯзин бо оянданигарии возеҳ арзёби гардида, ҳамзамон дорои арзиши баланди илманд.

Борҳо дар доираи ҷаҳонӣ собит шудааст, ки Пешвои муаззами миллат бар замми саҳми босазо ва муассир доштан дар эҳёи давлатдории навини тоҷикон, ҳамчунин шахсияти нотакрору наҷиби таърихи башар ба ҳисоб мераванд. Зеро ташаббусҳои муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, на фақат барои Тоҷикистон ё минтақа, балки барои кулли мардуми сайёра арзиши баланди таърихӣ доранд.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ҳифзи истиқлолияти давлатӣ дар меҳвари асосии фаъолияти сиёсӣ ва ҳуқуқии Пешвои миллат дар тамоми ҷараёни давлатсозӣ, давлатдории навини тоҷикон қарор дорад. Эҳёи суннатҳои давлатдории миллӣ, эҳтиром ва арҷгузорӣ ба таърих, забон, фарҳанг, дину мазҳаби аҷдодӣ ва дигар арзишҳои миллӣ дар амри таҳкими истиқлолияти ғоявии кишвари соҳибистиқлоли мо иқдоми муҳими Пешвои миллат маҳсуб меёбанд, ки вазифаи муҳимтарин ва асосии ҳар яки мо дар шароити кунунии ҷаҳони имрӯза дар ин раванд саҳмгузор будан аст.

Рисолати мо

Бо ин назардошт, имрӯз барои ҳар фарди ҷомеаи тоҷик худогоҳиву зиракии сиёсӣ муҳим аст, аммо худогоҳи ватандӯст будан муҳимтар аз он. Умуман, ҳар тоифа ва ё ҳар фарде, дар ин давлат, дар ин кишвар умр ба сар мебарад, бояд пеш аз ҳама дар касбияти худ мафҳуми ватандӯстиро илова намояд. Яъне, омӯзгори ватандӯст, шоири ватандӯст, олими ватандӯст, деҳқони ватандӯст ва ғайра. Ҳама қишри ҷомеа дар кишвар барои он кору фаъолият менамояд, ки давлати мо аз имрӯза бештару беҳтар рушд ёбад, пеш равад, обод гардад. Пас, ин ҳама аз ана ҳамон маҳсули кории мо вобаста аст. Агар деҳқон давлату миллати худро сидқан дуст дорад, кӯшиш менамояд, ки маҳсулоти кишткардааш фаровону покизаву безарар бошад, то ки ӯ ба солимии ҷомеа рисолат дорад. Агар омӯзгор воқеан кишварашро дӯст дорад, саъй менамояд, то ки ба хонанда маъниву дониш диҳад, зеро дар зеҳнияти ӯ сайқали ояндаи миллат ҳувайдост. Агар олим меҳанпараст бошад, пас дар адешаву афкори ӯ ҳамеша ҷустуҷӯй, навоварии воқеӣ, зиндагии шоистаи мардум ва осудагии марзу буми кишвар, ҳимояи арзишҳои миллӣ қарор мегирад, зеро ин омилҳо рисолати бузурги ӯ дар назди наслҳои оянда дониста мешавад.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва бархурди фарҳангҳо рисолаи мо ҷавонон пеш аз ҳама ҳифзи арзишҳои миллӣ, марзу буми кишвар ва Истиқлолу Ваҳдат аст. Илова бар ин, муаррифӣ намудани Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ яке аз вазифаҳои умдаи мост.

Дар шароити кунини муносибатҳои байналмилалӣ ва вазъи мураккаби ҷаҳони муосир олими асил будан тақозои давру замон аст. Яъне, олим бояд дар доираи рисолати илм содиқонаву софдилона барои миллат хидмат кунад, дар меҳвари андешаҳояш ҳувияти баланди миллӣ нуҳуфта бошад, ин марзу буми аҷдодӣ, ин хоки муқаддасро воқеан дӯст дорад ва дар ин росто фарогири донишҳои муосири замон бошад, манфиатҳои миллию давлатиро дар мадди аввал гузорад, бо донистани забонҳои хориҷӣ, тавонад Тоҷикистонро дар сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ намояд, дорои маҳсули солими фикрӣ ба нафъи ҷомеа ва давлат бошад. Бояд маҳсули таҳқиқу кори олим ба рушди кишвар мусоидат намояд ва ҳар таҳқиқу нигориши олимона бояд аслияти амиқи илмӣ дошта бошад. Ана, дӯстдории аслии Ватану Миллату Давлат ҳамин аст.

Хулоса, мо мардуми кишвар, ҳама хурду бузург ба ҳеҷ ваҷҳ набояд фаромӯш созем, ки ҳар як амали мо, ҳар як андешаи мо, ҳар як қадами мо бояд комилан ба манофеи миллӣ нигаронида шавад. Зеро дар раванди пурпечутоби ҷаҳони имрӯза танҳо василаи ҳимояи арзишҳои таърихӣ, забонӣ, фарҳангӣ дар андешаи миллимеҳвар таҷассум меёбад. Аз ин лиҳоз, бо итминони комил, бо сари баланд, бо рӯҳияву рағбати наку, бо сарфарозиву ифтихор, бо арҷгузориву фараҳмандӣ батакрор иброз медорем: Тоҷикистон, ба пеш!

Воқеан, имрӯз ин шиор пандомӯзи пиру барнои кишвари азиз аст.

 

 

 Ардамеҳр Ашӯрзода

номзади илмҳои таърих, ходими пешбари илмии Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

 

 

МУҶАССАМАИ ГӮЁИ ЗИНДАГӢ

   Эҳтимол ин сурати 3 нафар ва саҳни тахтагин аст.
  Таҳти ин унвон дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба Рӯзи модар чорабинии бошкӯҳи фарҳангӣ баргузор гардид.
  Дар оғози чорабинӣ Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳайати занону бонувонро бо самимияти беандоза ба ин рӯзи фараҳбахш табрику таҳният гуфта, нақши онҳоро дар пешрафти ҳама соҳаҳои ҳаёти иҷтимоӣ муҳим арзёбӣ намуд. Зикр карда шуд, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ дастгирии давлатии занону бонувон ва таҳкими мақоми онҳо дар ҷомеа яке аз самтҳои меҳвари сиёсати иҷтимоии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро ташкил медиҳад.
  Дар ҳамоиш роҳбарияти ин сохтори муҳимми илмӣ занону бонувон ва дигар кормандонро барои хизматҳои шоён дар рушди илми тоҷик бо сипоснома ва ифтихорномаҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳури Тоҷикистон, Ҳизби Халқии Демократии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе ва ноҳияи Шоҳмансур қадршиносӣ намуданд.
  Сипас бо ташаббуси Шуъбаи санъатшиносии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо иштироки ҳунармандони саршиноси Тоҷикистон баҳри болидарӯҳии занону бонувон барномаи фарҳангиву фароғатӣ пешкаши ҳозирин гардонида шуд.
 
 
Эҳтимол ин сурати 4 нафар ва саҳни тахтагин аст.

Паёми шодбошӣ ба муносибати Рӯзи модар

 

 

 

07.03.2024 07:00, шаҳри Душанбе

 Модарону бонувони арҷманд ва хоҳарону фарзандони aзиз!

   Ҳамаи шуморо ба ифтихори Рӯзи модар, яъне ҷашне, ки барои ҳамаи мо бисёр азиз мебошад, самимона табрик мегӯям.

Ба ҳар яки шумо, пеш аз ҳама, саломативу хушбахтӣ, хонаи обод ва рӯзгори осуда орзу менамоям.

Басо рамзист, ки ин рӯзи муборак ҳар сол дар рӯзҳои нахустини бедоршавии табиат, бо накҳату нафосати баҳорӣ ва дар арафаи Наврӯзи байналмилалӣ таҷлил мегардад.

Зеро Зан – Модар сарчашмаву офарандаи ҳаёт, рамзи покиву зебоӣ, махзани меҳру вафо ва таҷассуми зиндаи муҳаббату самимият мебошад.

Модар, нақш ва қадру манзалати ӯ дар ҳаёти инсоният аз ҷониби шоирону нависандагон ва олимону донишмандони халқу миллатҳои гуногуни олам хеле фаровону самимона васфу тасвир гардидааст.

Аз ҷумла яке аз бузургон чунин гуфтааст: «Модар зеботарин калимаест, ки инсон ба забон овардааст.

Модар ягона муъҷизаи табиат аст, ки ҳатто марг наметавонад моро аз ӯ ҷудо кунад.

Қалби модар ҳудуди беинтиҳои меҳру муҳаббат, ғамхорӣ ва бахшидан аст».

Бинобар ин, ҳар яки мо барои шири сафеду ҷонбахш, аллаҳои пур аз умеду орзу, навозишу меҳрубонӣ ва насиҳату дуои модар аз ӯ як умр қарздорем.

Ҳеҷ кадоме аз мо наметавонем, ки заҳмату бедорхобии ҳатто якшабаи модари худро ҷуброн кунем.

Вале ба ҳар ҳол, мо – фарзандон бояд кӯшиш кунем, ки ба қадри модари мушфиқ, ранҷу машаққат ва ғамхориҳои ӯ расем, то метавонем хизматашро ба ҷо оварем ва дуои некашро гирем.

Зеро модар мавҷуди муқаддастарин ва азизатарину бебаҳотарин барои инсон ва сазовору арзандаи ҳама гуна парастиш, дӯстдорӣ ва ғамхорӣ мебошад.

Тамоми сиёсатмадорону давлатдорон, донишмандону нобиғаҳо, бузургони олам, аз ҷумла пайғамбарон дар домони поки модар, бо шири сафед ва навозишу меҳрубониҳои ӯ ба камол расидаанд.

Ин мавҷуди муқаддас дар тӯли умри худ бори гарони зиндагӣ ва тамоми вазниниҳои рӯзгорро аз тарбияи фарзанд сар карда, то танзиму сариштаи ҳаёти оила ба дӯш дорад ва илова бар ин, дар ҳаёти ҳаррӯзаи ҷомеаву давлат ва иҷрои вазнинтарин корҳо, аз ҷумла дар соҳаҳои саноату сохтмону кишоварзӣ, сохторҳои низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ фаъолона ширкат меварзад.

Бо муҳаббату самимият ва дӯстдориву қадршиносӣ таҷлил намудани Рӯзи модар гувоҳи он аст, ки давлату Ҳукумат ва ҷомеаи кишвари мо қадру манзалати Зан – Модарро гиромӣ ва азиз медоранд.

Бо дарназардошти он, ки занону бонувон ва духтарони мо дар ҳаёти сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоиву фарҳангии кишвар нақши бисёр арзишманду муассир доранд, давлат ва Ҳукумати мамлакат масъалаи таъмин намудани ҳуқуқу манфиатҳои онҳоро дар маркази сиёсати худ қарор додааст.

Ғамхории доимӣ дар ҳаққи занону бонувон, дастгирии пайвастаи ибтикороти созандаи онҳо, фароҳам овардани заминаву имкониятҳои мусоид барои амалӣ гардидани иқдомоти неку ободгаронаашон натиҷа ва баёнгари ҳамин сиёсат мебошад.

Бо истифода аз фурсат, мехоҳам ба ҳамаи модарони муҳтарам ва бонувону духтарони азизи кишвар барои саҳми арзандаашон дар ҳифзи истиқлолу озодӣ, сулҳу суботи комил, ваҳдати миллӣ ва рушди давлати тоҷикон миннатдории самимӣ баён намоям.

Мо худ шоҳиди зиндаи хизматҳои шоёни модарону бонувон дар мушкилтарину сангинтарин рӯзҳои таърихи давлату миллати тоҷик, яъне замони ҷанги таҳмилии шаҳрвандии ибтидои солҳои 90-уми асри гузашта ҳастем.

Онҳо сиёсати пешгирифтаи моро бо сабру таҳаммул ва самимияту садоқат дастгирӣ карданд, ки ҳаргиз фаромӯш намегардад.

Ҳамчунин, мехоҳам бо эътимоду эҳтиром хотирнишон намоям, ки занону бонувони мо баробар бо мардон боли парвози ҷомеа ва неруи ҳаракатдиҳандаи давлат ба сӯи ояндаи ободу осуда мебошанд.

Бинобар ин, фароҳам овардани шароити зарурӣ барои ҳарчи бештар инкишоф додани қобилияти занону бонувон ва духтарон дар ҳамаи соҳаҳои иқтисоди миллӣ ва бо ҳамин роҳ таъмин намудани рушди устувори ҷомеа ҳадафи асосии давлату Ҳукумати Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.

Имрӯз занону бонувони мо дар тамоми самтҳои ҳаёти ҷомеа ва давлат, аз ҷумла дар соҳаҳои иқтисодиву иҷтимоӣ, сохторҳои низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ фаъолона заҳмат кашида, дар рушди бомароми кишвар саҳми арзишманд гузошта истодаанд.

Аз ҷумла нақши онҳо дар рушди корҳои хонагӣ, косибӣ – бофандагиву дӯзандагӣ, заргариву қаннодӣ, касбу ҳунаромӯзӣ, ҷалби занону духтарони хонанишин ба шуғл, соҳибкасб гардонидани ҷавонон ва ба ин васила баланд бардоштани сатҳи зиндагии ҳар як оилаи мамлакат қобили таъкид ва таҳсин мебошад.

Бо дарназардошти ин ҳама, мо бояд ба хотири боз ҳам баланд бардоштани мақому манзалате, ки Зан – Модар дар ҷомеа сазовори он мебошад, пайваста кӯшиш намоем.

Ман ба мардони муҳтарам муроҷиат карда, як масъалаи муҳимро таъкид менамоям, ки мо бояд, сарфи назар аз пастиву баландиҳои зиндагӣ босабру таҳаммул бошем, ба хушунату зӯроварӣ дар оила роҳ надиҳем, барои фарзандони худ ва махсусан духтарон шароити илму донишомӯзӣ ва азхудкунии касбу ҳунарро муҳайё созем, то онҳо дар зиндагии ояндаи хеш азоб накашанд.

Қобили таъкид аст, ки нақши занону бонувон дар пойдории сулҳу субот, ҳифзи арзишҳои милливу фарҳангӣ, дар ниҳоди фарзандон тарбия намудани ҳисси ватандӯстӣ, ифтихори миллӣ ва инсондӯстиву масъулиятшиносӣ басо муассир аст.

Дар робита ба ин, хотиррасон месозам, ки заҳмату машаққати ба дунё овардани фарзанд ва ба камол расонидани ӯро маҳз модар мекашад.

Ва маҳз ба ҳамин сабаб модар то лаҳзае, ки зинда аст, кӯшиш мекунад, ки фарзандаш саломату хушбахт бошад.

Мо низ орзу мекунем, ки ягон модар доғи фарзанд набинад ва ашки ғам нарезад.

Баръакс, мо мехоҳем, ки дар чашми модаронамон аз хушбахтиву хурсандии фарзандону набераҳояшон ҳамеша ашки шодиро бинем.

Мо – мардон, ки зодаву парваридаи модар ҳастем, вазифадорем, ки эҳтироми Зан – Модарро нафақат дар рӯзҳои ҷашн, балки ҳар лаҳзаву ҳар соат, ҳамеша ва тамоми умр ба ҷо оварем, ба онҳо ғамхориву меҳрубонӣ ва хизмат кунем ва кӯшиш намоем, ки ба ризоият ва дуои неки онҳо сазовор шавем.

Мардуми мо беҳуда нагуфтаанд, ки «Модар розӣ – Худо розӣ».

Модарону бонувони мо чароғи равшан ва гармии хонадон мебошанд.

Сарриштаи зиндагиву рӯзгори ҳар як оила низ дар дасти онҳост, яъне ҳама чиз, пеш аз ҳама, файзу баракат ва эҳтирому обрӯи хонадон аз модарону занон вобаста мебошад.

Ҳамаи мо аз расонаҳои хабарӣ хуб медонем, ки солҳои охир инсоният ба мушкилоту фоҷеаҳои сахту сангин – ҷангу хунрезӣ, камобиву хушксолӣ, фақру гуруснагӣ ва мушкилиҳои дигар рӯ ба рӯ гардидааст.

Тибқи гузоришҳои Созмони Милали Муттаҳид ҳоло аҳолии даҳҳо кишвари олам аз гуруснагӣ азият мекашад.

Ҳамватанони азизи мо бебориш омадани тирамоҳи гузашта ва зимистони имсоларо дар кишвари худамон мушоҳида карда истодаанд.

Аз ин лиҳоз, модарону бонувони арҷманди мо бояд минбаъд низ дар риояи муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим», сарфаю сариштакорӣ ва пешгирӣ кардани ҳама гуна зиёдаравию исрофкорӣ пешсафу намуна бошанд.

Мо набояд ношукрӣ кунем, баръакс, доим дар фикри аҳли оилаву фарзандонамон ва захираи на кам аз дусолаи маводи ғизоӣ барои хонадони худ бошем.

Иҷрои талаботи Қонун «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд», дар рӯҳияи илму донишомӯзӣ, азхудкунии касбу ҳунар, ахлоқу одоби ҳамида ва эҳтироми калонсолон тарбия кардани фарзандон, инчунин, ба ҳаёти мустақилона омода намудани онҳо низ асосан ба зиммаи модарону занон қарор дорад.

Албатта, дар ин масъалаҳо мардон, яъне падарон низ масъулияти зиёд доранд.

Лекин дили фарзанд ва нияту нақшаи ӯро аз ҳама беҳтар модари мушфиқу меҳрубон мефаҳмад ва ҳис мекунад.

Эътимоди комил дорам, ки модарони азиз ва бонувону духтарони сарбаланди мо суннату анъанаҳои неку созандаи мардуми бостониамонро минбаъд низ идома дода, дар эҳёи расму ойинҳо, таомҳо ва либосҳои миллӣ, эҳтироми таъриху фарҳанги бостонии миллат, пешгирӣ кардани ҳисси бегонапарастӣ, ободии Ватани азизамон, оромии ҷомеаи кишварамон ва пешрафти давлати соҳибистиқлоламон нақши арзанда ва муносиб мегузоранд.

Бо эҳтиром ба шахсияти муқаддаси Зан – Модар бори дигар тамоми модарони арҷманд ва бонувону духтарони азизи Тоҷикистонро ба ифтихори Рӯзи модар – ҷашни фархундаи баҳору зебоӣ ва садоқату муҳаббат самимона табрик гуфта, ба ҳар кадоми онҳо саломатӣ, иқболи нек ва зиндагии босаодати оилавӣ орзу менамоям.

Шумо – модарони меҳрубон, бонувони арҷманд ва духтарони азиз ҳамеша дар хотир дошта бошед, ки мо – ҷавонмардон ва фарзандонатон шуморо сидқан дӯст медорем, хизматҳои шуморо ҳеҷ гоҳ фаромӯш намекунем ва шуморо ҳаргиз хору зор шудан намемонем.

Доим саломату хушбахт ва хушҳолу сарбаланд бошед, модарони меҳрубон ва бонувону духтарони азизи кишвар!

Ҷашн муборак, модарону хоҳарон ва духтарону фарзандони азиз!

 

 

 

МОДАР, ТУ ҶОНФИДОӢ!

Модар ягона мавҷудест, ки инсон меофарад ва тавре, ки бузургон гуфтаанд, бо як дасти худ гаҳвора ва бо дасти дигараш сайёраро меҷунбонад.
Эмомалӣ Раҳмон
  Бешак, дуруст қайд намудаанд Асосгузори сулҳу ваҳтати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Дар бораи Зан-Модар, агарчӣ сухан хеле зиёд бошад ҳам, гуфтани он хело душвор аст! Зеро, наметавон хизматҳои модарони азизро бо сухан васф намуд ва бо ҳамин тамом кард. Ин амр моро бар он водор менамояд, ки пайравони аҷдодони шарафманди хеш имрӯз имрӯз ба сӯйи воқеият бахшидани андешаҳои фарзонагони миллат бо ҳидояти Пешвои миллат, иқдом намуда, роҳи пуршараферо дар тақдири мақоми зан ва модар чун ҳадяи беҳтарини офаридгор дар қаламрави таърих тай намуда истодаем. Албатта, ин роҳи босубот ва бобарор моро ба ҷониби олитарин ормонҳои миллӣ раҳнамун хоҳад буд.
Дар фарҳанги тамаддуни миллати тоҷик ба зан-модар эҳтироми хоссаро қоил буданд ва дар иҷтимоъ зан-модар дорои мақоми шоиста буд. Таҳқиқи асотири қадимтарини мардуми тоҷику форс нишон медиҳад, ки фарҳанги форсигӯён ба арсаи тамаддуни башарӣ бо занмеҳварӣ ворид гашта, дар муҳимтарин шакли устурасозии эрониён Модархудо Симурғ мавқеи меҳвариро соҳиб будааст. Симурғ ҳамчун маҷмуи андешаҳо ва мафкуравуҷаҳонфаҳмии сиёсиву фарҳангӣ, ҳазорҳо сол пеш аз зуҳури Зардушт ва оини ӯ дар байни мардуми тоҷику форс ташаккул ва интишор ёфта, ифодагари рамзи азамату бузургӣ, некхоҳиву шафоат, асолату мададгорӣ ва мардумсолорӣ будааст.
Абулқосим Фирдавсӣ дар асари безаволи ху “Шоҳнома” хислатҳои меҳрварзӣ,мададгорию некӯкорӣ ва хайрхоҳии Симурғро дар лаҳзаҳои парвариш намудани Золи Зар, наҷоти Рудоба ҳангоми зодани Рустам, мададгорӣ ба Рустам дар муҳорибаҳои шадид бо Исфандиёр хеле моҳирона тасвир кардааст.
Дар баъзе маврид зан-модарро бо вожаи “бону” низ ном мебаранд. Вожаи “бону” ва шакли ҷамъи он “бонувон”, манои равшанӣ, беолоишӣ, покӣ ва шукӯҳу шаҳоматро дорад.
Бо ибораи дигар, бону зан-модарест покдоману ростин, некандешу некрой ва дар заминаи ҳамин хислатҳои ҳамида, яъне бо пиндору гуфтор ва рафтори нек насли инсонро ба дунё оварда, ба камол мерасонад. Модар на танҳо ба фарзанди худ ҳаёт мебахшад, балки дар сиришти ӯ хислатҳои накӯтарини инсониро ба воситаи шири поки худ ҷой медиҳад. Таъкиди ин нуқта низ ҷой дорад, ки дар урфият мардуми тоҷик зани соҳибхонаро “кадбону” мехонанд. Чунончи, аллома Деҳхудо дар “Луғатнома” овардааст: “Кадбону” бибӣ ва хотуну бузурги хонаро гӯянд.
Дар осори бузургони ҷаҳон нақши зан-модари диловару қаҳрамон, соҳибиродаву рисолатшинос, ватандӯсту озодихоҳ ҷойгоҳи арзанда ва хосса дорад. Ҷасорату далерии занон онҳоро дар ҷомеа соҳиби ҷойгоҳ ва мақоми барҷаста карда будааст. Агар ба таъриху фарҳанги ориёӣ назар намоем, маълум мегардад, ки дар даврони салтанати подшоҳони Эрон, яъне дар замони тамаддуни бостон дар ҷанубу ғарбии Эрон зансолорӣ роиҷ будааст ва занон ҳатто ба мисли худоён парастиш мешудаанд.
Дар даврони соҳибистиқлолии Тоҷикистон бо ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бонувон мақоми бештарро пайдо намуданд, бахусус барои қалру манзалати занону духтарон тадбирҳои муассир андешида шуданд.
Дар баробари садҳо тадбирҳои дурандешона, зимни ироаи Паёми табрикӣ ба муносибати Рӯзи байналмиллалии занон, 6-уми марти соли 2009, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пешниҳод намуданд, ки ҳамасола 8-уми март дар Тоҷикистон ҳамчун Рӯзи Модар ҷашн гирифта шавад ва ҳамзамон, сарвари давлат иброз доштанд, ки на чун ҷашни маснуие, ки ба мардуми мо иртиботи миллӣ надорад, балки ҳамчун идомаи анъанаҳои бостонии халқи тоҷик, бо асолат ва муҳтавои азалиаш таҷлил гардад. Роҳбари давлат афзуданд: “ Рӯзи Модар эълон гардидани ин рӯз да кишвари мо ҳаргиз амри тасодуфӣ нест, баъки иқдомест, ки ба суннату анъанаҳои неки миллати куҳанбунёди мо такя мекунад ва ин рамзи сипоси бепоён ба мақому мартабаи зан-модар аст. Албатта, барои ҳар як миллат ва ҳар шахси бо нангу номус ҳар рӯз рӯзи модар аст. Лекин мо ин рӯзро махсус чунин ном ниҳодем, ки эҳтирому арҷгузории хосаи худро ба бузургӣ ва азамати модарони поксиришти хеш-офарандагони зиндагӣ ва сарчашмаи ҳаёти наслҳо собит созем. Зеро ҳамаи эъҷозу парвоз, ҳамаи эҷоду бунёд ва ҳама мардонагиву қаҳрамонӣ натиҷа ва самараи заҳматҳои шабонарӯзии модар аст”.
Модар-ин олиҳаи ҳусну зебоӣ, нерӯи ҳар як шахс дар зиндагонӣ, оромии ҳар хонадон ва файзи ҳар дастурхон. Модар-ин: вожае, ки акси Хуршед дар рӯйи Замин аст; вожае, ки аз партави Шамсу Қамар афрӯхта афрохта шудааст; вожае, ки инъикоси меҳрбори осмонҳост; вожае, ки ҷилои Каҳкашон ва намои бекарон дорад; вожае, ки аз замин то осмонро бо сафои нуронӣ фаро гирифтааст...
Модар! Дар заминиву муҳаббатат осмонҳоро фаро гирифтааст! Набзи дили туст, ки дар ҳар зарраи вуҷуди мо ҳузури муборак дорад ва ба мо нерӯву эътимод мебахшад! Эй, ки оғӯшат оғӯши амнияти мост! Эй, ки дасти таманноят ҳамеша бар сари мо, ғамзудою нигаҳбон аст! Эй, ки дуои некат муқофиз ва тӯмори балогардони мо бувад! Ту моро аз матои ишқу муҳаббат, аз матои ихлосу садоқати покат офаридаӣ! Сиришти мо сиришта аз нахҳои ҷону армони туст! Ин сафо ва ҳавои туст, ки ҳастии моро ҳамеша муаттар доштааст! Покии шири сафеди туст, ки ҷони ҳалол ба мо бахшидаву ҳидоят ба покизагиҳо менамояд! Модаро, модар, бузургии ту мисли ҳузури Офтоб, мисли мавҷудияти коинот бебаҳс аст! Беҳтарин тахту бахти мо рӯйи дастони Модар будаву ҳаст! Модаро, модар! Модари азизи ман! Ҳамеша бо ман бимон, зеро зиндагӣ бидуни ту маъное надорад!
Бувад Модар давои дарди инсон,
Шавад гармӣ ба рӯзи сарди инсон.
Ҳамон як катра шири Модари ҷон,
Бувад обе ба сад огарди инсон.
Надидам ҳеҷ унвоне баланд аз унвони Модар бошад, надидам ҳеҷ тахтеро баланд аз гаҳворааш бошад, надидам ҳеҷ минбарро баланд аз он тануре, ки бо оташи ихлоси худ рисқи фарзандони худро омода намудааст. Оҳ, Модар!
Модар, ту ҷонфидоӣ
Бо дастҳои ларзон,
Бо дидаҳои гирён,
Бо қомати хамида,
Аз баҳри мо давида,
Модар, ту бебаҳоӣ,
Модар, ту ҷонфидоӣ.
Аз баҳри мо азизон,
Андар танӯри сӯзон,
Садҳо азоб дидӣ
Баҳри буридаи нон.
Модар, ту бебаҳоӣ,
Модар, ту ҷонфидоӣ.
Медонӣ Модар! Агар тамоми мардони курраи Заминро бо ҳам ҷамъ намоӣ, қудрати як туро надоранд! Боз медонӣ чӣ Модар! Ту шахсияте ҳастӣ, ки баъд аз Худованд офаридгор дар рӯйи заминӣ! Ин қудрати туро ягон мард надорад. Аз ҳамин сабаб мегӯям, ки тамоми мардони курраи Замин қудрати туро надоранд, Модар!
Чӣ он рӯзҳое, ки маро нӯҳ моҳ дар батнат бе миннат нигоҳ доштӣ, аз худ дида зиёдтар ғами маро хӯрдӣ, чӣ он шабҳое, ки барои ман нахуфтӣ, нахурдиву маро хурондӣ, напушидӣ то ин ки ман бипушам, Модар!
Намедонам, чигуна ин ҳама фидокориҳоятро дар ҳаққам ҷуброн кунам! Агар рӯзе баногоҳе ба сӯят баланд сухане гуфтам бубахш, Модар! Агар як заррае боиси нороҳатии ту гашта бошам, бубахш Модар!
Модар! Субҳи фараҳрези ман сафо аз ту дорад, шоми торикам аз ту мунаввар аст! Имрӯз агар ман чизе шудам ва ё касе ҳастам, ин ҳама аз натиҷаи заҳматҳои туст Модар!
Сӯзу гудози шеъри ман, аз қалби чоки Модар аст,
Шеъри равонам саргаҳаш, аз шири поки Модар аст.
Андар миёни дустон, гар сарбаландам ин замон,
Ин сарбаландиҳои ман, аз файзи хоки Модар аст.
Рисолати аслии модари тоҷик сабурии ӯ мебошад. Зан-модари тоҷин заҳматкашу меҳнатқарин буду ҳаст ва мемонад. Модар барои ҳар як шахс азизу муқаддастар аз тамоми мавҷудоти рӯйи олам аст. Ҳар чӣ дар рӯйи замин дорем, ҳатто ҷони азизи мо, ки барои мо аз ҳама чизи болотар аст, аз они Модар аст! Лозим шавад барояш бодо фидо!
Агар чиқадаре, ки дар бораи Модар сухан кунем, шеърҳо гуем, сурудҳо сароем, достонҳо нависем боз ҳам кам аст. Хулоса. Модар! Ҳамеша ба бахти мо сари азизи ту баланд бод! Саодати ту, давлати ту бегазанд бод!
Шокир Мирзоев - докторанти соли якуми институти физикаю техникаи ба номи С.У.Умарови АМИТ